> bijzondere stukken

Het grafboek van het verdronken kerkhof

De algemene begraafplaats aan het Liewegje werd op 1 januari 1875 in gebruik genomen. Het werd een kerkhof waar alleen de mensen die niet in gewijde grond begraven mochten worden terecht kwamen, zoals zelfmoordenaars, of mensen die ‘vanwege de gemeente’ begraven werden, bijvoorbeeld omdat er geen geld was voor een begrafenis. Het was een geheimzinnig stukje land, waar ook spookverhalen de ronde over deden.

Klik hier voor meer informatie over dit bijzondere kerkhof.

Fokker in zijn vliegtoestel

In 1911 vloog Anthony Fokker in zijn Spin om de oude Bavo. Zijn vlucht maakte grote indruk op de Haarlemmers.

Lees het verslag in het Haarlems Dagblad van 2 september 1911 over deze bijzondere vlucht!

De oudste kaart van Schoten

Manuscriptkaarten uit de eerste helft van 16de eeuw zijn bijzonder zeldzaam. De weinige die bekend zijn zitten hoofdzakelijk in archiefcollecties. Op 25 november 2010 heeft het Noord-Hollands Archief een zeer bijzondere manuscriptkaart weten te verwerven op de najaarsveiling van veilinghuis Bubb Kuyper. Het betreft een kaart van het grondgebied van Schoten, dat nu deel uitmaakt van de gemeente Haarlem. De kaart is te dateren tussen 1537 en circa 1550. Hiermee is deze kaart de oudst bekende afbeelding van het grondgebied van de heerlijkheid Schoten.

Klik hier voor meer informatie over deze bijzondere kaart.

De eerste vergadering van Provinciale Staten van Noord-Holland

Op 2 maart 2011 vinden er weer verkiezingen voor Provinciale Staten plaats. De Provinciale Staten van Noord-Holland kwamen voor het eerst bijeen op 22 december 1840, nadat door de grondwetswijziging van dat jaar de provincie Holland in twee afzonderlijke provincies (Noord- en Zuid-Holland) was gesplitst. De leden van deze vergadering waren echter niet gekozen zoals dat tegenwoordig gaat, met verkiezingen waaraan iedereen kan meedoen. Het was een select, elitair gezelschap.

Klik hier voor meer informatie over het kiesstelsel van rond 1840, de eerste vergadering van de Provinciale Staten van Noord-Holland en de volledige notulen.

Het oudste stuk van het NHA: de Pauselijke Bul van Innocentius II

Het oudste originele stuk van het Noord-Hollands Archief berust in het archief van de abdij van Egmond en stamt uit 1140. Het is een bul, een pauselijke akte, waarbij paus Innocentius II de abdijen van Egmond en Rijnsburg in eigendom en bescherming neemt.

Op 29 februari 1140 maakte paus Innocentius II aan abt Wouter bekend dat graaf Dirk VI, op een bedevaart naar Jerusalem, mede namens zijn moeder Petronella de abdijen van Egmond en Rijnsburg aan de Heilige Stoel had overgedragen. De paus aanvaardde beide kloosters in eigendom en nam ze in zijn bescherming, mits jaarlijks een cijns van 4 schellingen Friese munt werd afgedragen. Bij gelegenheid van de kerkwijding op 7 oktober 1143 werd het pauselijk privilege plechtig in Egmond afgekondigd.

Klik hier voor meer informatie over deze Pauselijke Bul en de transcriptie van het stuk.

Het Gildeboek van het Schonenvaardersgilde

In de middeleeuwen waren in Haarlem veel gilden actief. De gilden waren vereningen van ambachtslieden van eenzelfde ambacht, aanvankelijk bedoeld ter onderhouding van hun altaar, later meer voor hun gemeenschappelijke belangen. Het Noord-Hollands Archief bewaart de archieven van veel van deze gilden. Inventarisnummer 284 van de gildenarchieven van Haarlem, het Gildeboek van het Schonenvaardergilde, is daarbij opvallend: het heeft namelijk een massief houten band van een centimeter dik! De houten band is beschilderd geweest, maar hier is weinig van over. Het bevat resoluties en rekeningen van het gilde.

Klik hier voor meer informatie over dit bijzondere boek en het Schonenvaardersgilde.

Het Stadsrecht van Haarlem uit 1245

Een van de oudste stukken van het Noord-Hollands Archief is het Stadsrecht van Haarlem uit 1245. De stad kreeg twee oorkonden; teksten op stukken perkament met onderaan het zegel van de graaf. In het stadsrecht staan in totaal 69 bepalingen. Deze bepalingen vormden een soort grondwet voor de inwoners van de nieuwe stad. De rechten en plichten van deze inwoners, de poorters, zijn hierin vastgelegd. Een van de plichten was dat de poorters in de stad moesten wonen. Zij moesten ook hun medeburgers helpen. Veel bepalingen gaan over hoe voor schout en schepenen van de stad processen gevoerd moesten worden. Belangrijk is ook dat schepenen voortaan zelf nieuwe regels mochten maken. Zo werd het stadsrecht steeds aangevuld met nieuwe bepalingen.

Klik hier voor meer informatie over deze bijzondere akte.

Een kaart van de Velserbroek uit 1824

Het Noord-Hollands Archief kreeg enige jaren geleden een kaart ten geschenke van de ‘Oost en Westbroek gelegen in de gemeente Velsen’. De Oost en Westbroek vormen samen de Velserbroekpolder. De kaart werd geschonken door jhr. mr. J.P.E. Teding van Berkhout , kleinzoon van de oud-dijkgraaf van de Velserbroekpolder. De kaart werd in 1824 gemaakt in opdracht van de toenmalige dijkgraaf van de polder, de heer C. Schreuder. Schreuder was tevens burgemeester van Velsen. Krachtens het besluit van koning Willem I was hij in 1817 benoemd tot schout en secretaris voor de gemeente ‘Velzen, Zandpoort, Jan Gijsenvaart en de Breesaap’.

Klik hier voor meer informatie over deze bijzondere kaart.

Alledaags drukwerk uit de 19de eeuw

Vanaf 1830 heeft eerst jonkheer Gaspard van Breugel (1798-1888) en daarna zijn dochter Petronella Maria gedurende bijna vijftig jaar allerlei alledaags drukwerk in een album geplakt. Het gaat om spotprenten, poesieplaatjes, toegangsbiljetten voor feesten, programma's voor bals en dienstregelingen. In verband met de slechte staat waarin het album zich bevindt, heeft het Noord-Hollands Archief de inhoud ervan gedigitaliseerd. U kunt het album nu virtueel doorbladeren.

Maakt u gebruik van Windows (XP of Vista), klik dan hier (het kan zijn dat u eerst het programma .NET Framework 3.5 moet installeren; klik daarvoor hier).
Bent u een Mac-gebruiker, klik dan hier.

'Onderwijs van 't boek-binden'

Dit is een uniek document, want het is de enige volledige uiteenzetting over het boekbinden voor het begin van de 18e eeuw. Het is gemaakt door Dirk de Bray (ca.1635-1694) toen hij nog leerjongen was en behandelt het standaard boekbinden, niet de luxe inbindwijzen. De Bray zei later het boekbindersvak vaarwel en werd schilder, uiteindelijk trad hij in in een klooster in Brabant. In 1977 werd een facsimile van dit boekje met transcriptie uitgegeven.

Klik hier om het boekje in PDF-formaat te bekijken.

Kort onderweijs van het boeckenbinden / Dirk de Bray ; met een aanvulling over het vergulden op de snede door Ambrosius Vermerck ; bezorgd door Koert van der Horst en Clemens de Wolf. - Amsterdam : Israel, 1977. - 87 p. : ill. ; 19 cm. - Bijlage: facsimile (51 p. ; 10 cm). - In cassette