Noord-Hollands Archief

> Tentoonstelling Proost!


Brouwerij De Drie Klaveren aan het Spaarne

 

'Proost! Bierbrouwen in Haarlem 1650-2010'

Aan de hand van voorwerpen, afbeeldingen en archiefstukken toont het Noord-Hollands Archief van zaterdag 4 december 2010 tot en met 26 februari 2011 een overzicht van het bierbrouwen in Haarlem in de periode 1650-2010.

Haarlem was samen met Delft en Gouda in Holland, en Amersfoort in Utrecht, een van de grote vier bierproducenten in de Noordelijke Nederlanden. Na de Tachtigjarige Oorlog, die voor Haarlem en de daar aanwezige brouwnijverheid desastreus was (we denken dan aan het beleg van Haarlem in 1572/1573 en de stadsbrand van enkele jaren daarna), was er in de eerste helft van de 17de eeuw weer een grote opleving van de bierproductie. Opkomst van alternatieve dranken (koffie, thee, jenever en brandewijn) en de hoge belastingdruk zorgden dat de positie van bier als populaire volksdrank weer sterk achteruit ging. Had de stad rond 1650 nog zo’n zestig brouwerijen, honderdvijftig jaar later was hiervan alleen ’t Scheepje aan de Houtmarkt nog in bedrijf!

De tentoonstelling laat een aantal aspecten van de Haarlemse brouwnijverheid zien, zoals het toezicht van en de verwevenheid met het stedelijk bestuur. De nadruk zal enigszins liggen op een tot nu toe onderbelichte periode, de 19de eeuw. Deze eeuw was voor de biernijverheid van groot belang, door de introductie van nieuwe biersoorten en de opkomst van de grote industriële brouwerijen. In die periode poogden de oude ambachtelijke bedrijven zoals de Haarlemse brouwerijen –vier in totaal in deze eeuw– te overleven. Het mocht niet baten, want ’t Scheepje moest als laatste brouwerij in 1912 de productie staken. Het complex van de brouwerij werd door een kaashandelaar gekocht, die op deze locatie een nieuw kaaspakhuis liet bouwen.

De laatste twintig jaar kent de brouwnijverheid een nieuwe ontwikkeling: de opkomst van de speciaalbieren. Ook Haarlem laat zich daarin niet onbetuigd, onder meer door de komst van het Jopenbier. Enkele van deze bieren zijn gebaseerd op de oude Haarlemse traditie, zoals onder meer vastgelegd in de Haarlemse bierkeuren van 1407 en 1501. Haarlem leeft weer als bierstad!

 

 

 

 

Eerdere tentoonstellingen bij het Noord-Hollands Archief:

Verbinding Verbeeld - 60 jaar gehandicaptenzorg door De Hartekamp Groep

De onbedwingbare waterwolf...

Markten in Noord-Holland

TAKTAKTAK

Haarlem en de Tweede Wereldoorlog - de verzameling van een Haarlemse schooljongen

Kijk in de Keuken - een fototentoonstelling van Marisa Beretta